نگاهی به تله فیلم "اسرار پدري" ساخته سيد مسعود اطيابي
برخلاف روان شناسي كودك
سایت خبری سیمافیلم / سید رضا صائمی : مسعود اطيابي در يكي دو سال اخير ژانرهاي مختلفي را تجربه كرده است كه طيف آن از سينماي ديني تا فيلم كمدي را شامل مي شود و حالا در " اسرار پدري" به سراغ سينماي كودك و نوجوان رفته و در زمينه مسائل روان شناسي و تربيتي تله فيلم ساخته است . اتفاقا تله فيلم ، قالب مناسبي براي به تصوير كشيدن مفاهيم تربيتي و روايت آن به شكل نمايشي و دراماتيك است . دست كم در اين بستر، بيشتر مي توان روي وجوه آموزشي داستان تاكيد كرد و به طرح مسائل كودك و نوجوان پرداخت. متاسفانه سينماي ايران در اين ژانر به ويژه در يك دهه اخير دچار كمبود و نقصان بوده و تله فيلم فرصت مناسبي است تا به تمرين و تجربه بيشتر در اين ژانر پرداخت . آنچه در " اسرار پدري " محوريت قصه قرار مي گيرد ، زيست – جهان كودكي به ظاهر بيش فعال است كه دائم ديگران را آزار مي دهد ، خيلي اهل نزاكت و آداب نيست و به اصطلاح يك كودك نابهنجار به نظر مي رسد . اما در نهايت قصه با بسط دراماتيك خود و موقعيت پردازي هايش نشان مي دهد كه اين يك تصوير وارونه اي است كه از سينا القاء شده و او محصول شرايط نابسامان عاطفي در خانواده ای از هم گسيخته است . اما مشكل اصلي " اسرار پدري " در نمايش همين كودك است كه به شكل كاريكاتوري و اغراق شده در آمده و چهره اي رئاليستي از اين وضعيت ارائه نمي کند . نحوه برخورد كودك با والدينش ، جنس و سطح حرف هايي كه ميان آنها رد و بدل مي شود و به طور كلي شمايلي كه از يك كودك نابهنجار تصوير مي شود ، هيچ تناسب منطقي با روان شناسي كودك ندارد و باورپذير نيست . اين مشكلي بود كه در كودك فيلم " چهل سالگي " عليرضا رئيسان نيز به چشم مي خورد . اين كودكان به گونه اي با بزرگ ترها سخن مي گويند يا برعكس والدينشان به شيوه اي با آنها تعامل دارند كه در حد و اندازه هاي يك كودك نيست و با مختصات دنياي كودكي و روانشناختي اين دوران در تضاد است. در اينجا اين ضعف عمق بيشتري به خود مي گيرد چرا كه دكتر سامان به عنوان يك روان شناس دقيقا همان رفتاري را با اين كودك دارد يا دست كم همان واكنشي را از خود نشان مي دهد كه يك فرد عادي در برابر چنين كودكاني از خود بروز مي دهد. اساسا يكي از مشكلات سينماي ما در شخصيت پردازي پرسوناژ روان شناس است كه يا آنقدر اتو كشيده و پاستوريزه است كه دست از پا خطا نمي كند و رفتار و منش او دقيقا منطبق با تئوري هاي روانشناختي است و گاه هيچ تناسب فرهنگي با زيست بوم افراد ندارد يا آنقدر عامي و عادي است كه نمي توان بين آنها و يك فرد معمولي تفاوت قائل شد و متخصص بودن آنها را باور كرد . دكتر سامان اگرچه سعي مي كند در ظاهر پرستيژ يك دكتر روان شناس را حفظ كند ، اما در بسياري از مواقع در برخورد با سينا و مثلا نابهنجاري هاي رفتاري وي مثل يك متخصص روان شناس و كسي كه دانش و مدرك علمي تربيت كودك را دارد نيست به ويژه در اولين مرحله اي كه او با سينا جهت آشنايي به گردش مي رود. ضمن اين كه در بسياري از مواقع ما تصوير يك فرد پرخاشگر و عصبي يا آدمي درونگرا و اجتماعي را از او مي بينيم كه هيچ تناسب علمي و منطقي با موقعيت حرفه اي او به عنوان يك روان شناس ندارد. از سوي ديگر رفتارهاي سينا خيلي اغراق شده و غير منطقي تصوير شده است ؛ هم در نوع پرخاشگري و بيش فعالي و شيطنت هاي كودكانه اي كه در او مي بينيم و هم در شيوه سخن گفتن و استفاده از ضماير و افعال و اساسا ادبياتي كه ادبيات كودكانه نيست و در جامعه ما نيز مصداق عمومي ندارد . اين كه ما كودكي را نشان دهيم كه در حد يك بزرگسال مي فهمد و در گفت و گو با آنها از ضمير تو استفاده مي كند و ادبيات او ادبياتي بزرگسالانه است چه نسبت منطقي با واقعيت درام دارد و چقدر در بازنمايي رئاليست سوژه مؤثر است ؟ هيچ جز اين كه تصويري كاريكاتوري و غير منطقي از واقعيت ترسيم مي كند كه باور پذير نيست و از خلال آن نمي توان پيام فيلم را به مخاطب منتقل كرد به ويژه اين كه قرار باشد تا برخي مفاهيم و ارزش هاي تربيتي و آموزشي به تماشاگر ابلاغ شود. مخاطبان ابتدا بايد بتوانند با كليت درام و شخصيت هايي كه خلق شده ارتباط برقرار كنند و موقعيت سازي قصه و شخصيت پردازي آن باور پذير و منطقي باشد تا آنگاه بتوانند مثلا با آنها همذات پنداري كنند يا پيامي تربيتي را از آنها بپذيرند . بزرگ ترين ضعف " اسرار پدري " در اين است كه هم از يك سو در شخصيت پردازي خود به مولفه هاي روان شناسي پايبند نيست و تصويري روان شناسانه از واقعيت و پيامي كه مي خواهد منتقل كند ندارد و هم اين پيام خیلی سطحي و رو به نمايش در مي آيد . يعني مخاطب حس مي كند فيلم بيش از آن كه قصه خود را درست تعريف كند يا به شخصيت پردازي داستان بيشتر بپردازد دغدغه انتقال پيام خويش را دارد و در اين زمينه دستپاچه عمل مي كند . اگر از اين شتاب زدگي در روايت و به ويژه پرداخت منطقي و دراماتيك پرسوناژهاي داستان كاسته مي شد و در عوض تصويري منطقي تر و غير كليشه اي از يك روان شناس و ماهيت حرفه اي كار او ترسيم مي شد ، " اسرار پدري " سوژه خوبي براي ساخت يك فيلم كودك و نوجوان داشت و پيام و مفاهيم تربيتي نهفته در آن نيز جديد و جذاب بود و مي توانست در عين سرگرم كنندگي ، آموزشي هم باشد.
