سايت خبري سيمافيلم / رها امیری : خانه کوچکی در دهکده نوفل لوشاتو ، مرکز هدایت انقلاب در روزهای بین دوازدهم مهر تا یازدهم بهمن سال 57 بود. خانه ای که در آن روزها پذیرای هزاران نفر از یاران امام از چهار گوشه جهان بود و پس از بازگشت امام به ایران و پیروزی انقلاب اسلامی، به نماد مبارزه تبدیل شد ، تا جایی که هرسال ایرانیان و غیر ایرانیان از این خانه بازدید می کردند و یاد امام را گرامی می داشتند.
روایت 116 روز تبعید امام در این دهکده با قوی ترین اسناد از اعترافات مقامهاي ارشد آمريكا، انگليس و فرانسه در ارتباط با دوران مختلف تاريخي از كودتاي 28 مرداد تا انقلاب اسلامي ، همه آن چیزی است که قراراست فرشاد اکتسابی در مجموعه مستند «116 روز نوفل لوشاتو» روایت کند. دورانی که در این سال ها بارها و بارها در قالب آثار مستند و نمایشی به آن پرداخته اند ، اما به تکرار و یکنواختی در شیوه روایت منجر شده که دیگر در این سال ها کمتر توانسته است مخاطب کنجکاو به آن برهه حساس تاریخی را با وقایع خود درگیر کند. شکی نیست که حوادث انقلاب اسلامی با وجود همه این آثار ، هنوز گوشه های ناشناخته و کشف ناشده ای دارد که ساده ترین آنها تصاویر آرشیوی بود که سال گذشته برای اولین بار از تلویزیون پخش می شد و برای مخاطب تازگی و جذابیت فراوانی داشت. تصاویری که به واسطه تکراري نبودن ، توانست حتی بیش از مجموعه های نمایشی مورد توجه قرار بگیرد .
به نظر می رسد فرشاد اکتسابی ، با آگاهی از دلزدگی مخاطب و یکنواختی آثار مستند مربوط به دوران انقلاب ، به ساختار و شیوه روایتی متفاوتی دست زده است. او در اولین قسمت مستند « 116 روز نوفل لوشاتو » روایت خود را از شهر نجف و حال و هوای شهریور 57 در تصاویری سیاه و سفید از بازارهای این شهر آغاز می کند . درون یکی از ساختمان های محله ای فقیر نشین ، نیروهای امنیتی خانه ای را تحت نظر گرفته اند که ساکنان آن بعد از 14 سال دور بودن از سرزمینشان ، حالا توسط این نیروها تحت کنترل هستند.
فرشاد اکتسابی روایت تبعید را از این نقطه آغاز می کند. از شهر نجف و کوچه های باریک محله ای که مردی بزرگ از تاریخ ایران را در خود سکونت داده است. شیوه روایتی کارگردان با تاکید او برعکس ها ، بریده جراید ، نقشه ها ، تصویر اسناد محرمانه و ... بر مستند بودن تمامی وقایع و روایات تاکیدی دو چندان دارد. او با استفاده از تصاویر آرشیوی ، عکس ها ، صحنه های بازسازی شده و همچنین انیمیشن و گفت و گو به تلفیق متنوعی در شیوه روایت دست پیدا کرده که مستند « 116 روز نوفل لوشاتو » را ازدیگر مستندهای تاریخی تلویزیونی جدا می سازد و صرفا با ارائه اطلاعات به مخاطب ، از جنبه های هنری اثر غافل نمی ماند.
فیلم هایی از ورود و خروج امام از خانه شان در محله شارع الرسول شهر نجف ، تصاویری از زیارت حرم امیرمومنان و نماهایی از حیاط ، دیوارهای آجری و درهای چوبی خانه مخاطب را تا حدودی از وضعیت و شیوه زندگی امام (ره ) در نجف آگاه می کند. در این میان تصاویری از تیراندازی و آتش و خون در ایران ، به فضای ملتهب کشورمان در روزهای تبعید تاکید می کند. صحنه دیدار امیر خسرو افشار قاسم لو وزیر امور خارجه شاه در سازمان ملل با مقامات عراقی در همان روزها ، اولین صحنه های انیمیشن در این مستند است که از نظر رنگ و نور در همخوانی کامل با تصاویر آرشیوی قرار دارد. در این دیدار وزیر امورخارجه وقت ، آخرین تصمیم دولت شریف امامی را مبنی بر تحت فشار قرار دادن امام به احمد حسن البکر ، رئیس جمهور عراق ابلاغ می کند که این تصمیم با نظر مساعد مقامات عراقی روبه رو می شود .
اولین نماهای بازسازی شده مربوط به حضور سفیر عراق در تهران و کاخ نخست وزیری در تاریخ 10 مهر 1357 است . دیدار شریف امامی با سفیر عراق که با نماهایی از پاهای سفیر آغاز می شود ، در صحنه ملاقات به شیوه انمیشین روایت شده و گفت و گوها در هماهنگی با ساختارکلیت کار ، در کادر بسته عکس های کنار هم قرار داده شده ای که پس زمینه اصلی اثر را شکل می دهند ، نمایش داده می شود.
اولین قسمت مستند « 116 روز نوفل لوشاتو » ، پس از ماجرای پیام صدام حسین مبنی بر مخاطراتی که از حضور امام خمینی در شهر نجف برایشان فراهم آورده بود ، به وقایع دیگری چون ارسال اعلامیه ها و نوارهای صوتی و نمایش فیلم های بازسازی شده از طلاب و جوانان در حال انتشار این اعلامیه ها ، گفت و گوی روزنامه های خارجی از جمله لوموند با امام در روزهایی که ایشان از هر گونه مصاحبه بر حذر بودند ، صحنه هایی از تظاهرات مردم ایران ، ملاقات امام با سعدی شاکر، رئیس اداره امنیت عراق و تاکید شاکر بر این که امام از هرگونه صحبت باید پرهیز کنند و پاسخ امام مبنی بر عمل کردن به تکلیف شرعی و اعلام این دیدار بدون نتیجه به شاه ایران ، محاصره امام و در نهایت هجرت امام از نجف به یک کشور دیگر بود .
سید حمید روحانی ، سید علی اکبر محتشمی پور و سید محمود دعایی همراهان امام در عراق ، جان لیمبرت مترجم سفارت آمریکا در ایران طي سال 57 و بروس لینگن کاردار سفارت آمریکا در ایران در همان سال از جمله افرادی هستند که در قسمت اول این مجموعه هر يک از زوایه نگاه خود و بر اساس خاطراتشان به روزهای حضور امام در نجف و تصمیمات دولت عراق و شاه ایران در خصوص وی می پردازند .روایاتی که برخی ازآنها مثل روایت لینگن از کمک های نظامی آمریکا به ایران در سال 57 و منافع آمریکا در ایران به عنوان یک لنگرگاه امنیتی ، از بسیاری معماهای مربوط به تبعید امام پرده برمی دارد.
امام در نهایت برای انجام فعالیت سیاسی و رساندن فریاد مظلومیت ایران به گوش جهان ، از نجف عازم کویت می شود و در معرض هجرتی تازه قرار می گیرد.این پایان ماجرا در قسمت مجموعه است . پایانی که با رعایت عنصر تعلیق ، بر تمایل کارگردان بر نمایشی بودن مستند خود اشاره می کند.
به نظر می رسد « 116 روز نوفل لوشاتو» امسال قرار است جذاب ترین ساخته تلویزیون در سالگرد انقلاب اسلامی باشد . اثری که با تلفیق شیوه های نمایشی و مستند ، بر لبه باریکی از جذابیت و پیام رسانی حرکت می کند و هر دو مخاطب خاص و عام را در شیوه روایتی اش مد نظر دارد. اگرچه تکیه اکتسابی بر گفتار متن در تمام صحنه ها کمی از این خلاقیت کاسته و به نوعی فرصت گویا بودن و سخن گفتن را از برخی تصاویرمی گیرد . تلاش اکتسابی برای استفاده از سکون و سیاه و سفید ی عکس ها در کات دادن به صحنه ها ی رنگی ، زاویه فیلمبرداری دوربین در صحنه های بازسازی شده و هماهنگی در طراحی و رنگ بخش های انیمیشن با کلیت کار ، از ویژگی های متفاوت مستند « 116 روز نوفل لوشاتو » است .
