كارگردانان از سريال شهريار مي گويند/ بررسي علل موفقيت سريال شهريار (2)
سلام شهريار، مفتخريم بر نامداري ات

سايت خبري سيما فيلم/سمانه احمدي: شاعران نوستالژي غريبي با زندگي دارند و حال آن كه شعر نيز انتقال اين حس غريب، بين بودن ونبودن است. محمد حسين بهجت تبريزي متخلص به «شهريار» از آن شاعران نوستالژي برانگيزي است كه بسياري هنوز صداي شعرخواني و ساز او را به ياد مي آورند. كمال تبريزي نيز كارگرداني طناز و ظريف نگر است كه هم زباني اش با «شهريار» و احاطه اش به فرهنگي آذري شايد از جمله دلايل اوليه اي باشد كه آدم را مجاب مي كند. او يكي از بهترين گزينه ها براي ساخت سريالي بر اساس زندگي استاد شهريار است. شهريار از زمره شاعران معاصري به شمار مي رود كه نه تنها اشعار آذري اش لطافت و جاذبه خاص خود را دارد، بلكه آثار پارسي او نيز خالي از لطف و لطافت طبع نيست. به دنبال جست وجوي دلايل اقبال اين مجموعه، بر آنيم تا باز هم از ميان كارگردانان متبحر اين روزها جويا شويم كه اگر اقبالي در سريال «شهريار» هست از كجاست و ... ؟
با اين همه، نبايد از خاطر برد كه كمال تبريزي كارگردان غافلگيري هاي ساده اي است كه آدم را از همان ابتدا رها نمي كند.
***
يدالله صمدي كارگردان شناخته شده اي است كه در زمينه ساخت پروژه ها و سريال هاي تاريخي و مشكل، تجربه فراواني دارد. سال گذشته بزرگداشت اين كارگردان بخشي از جشنواره بيست و پنجم فيلم فجر بود. اما آنچه درباره كارنامه وي جالب است اين كه بيشتر از دو سال پيش ساخت سريال «شهريار» به وي پيشنهاد شده بود. صمدي آن سال ها تحقيقاتي هم در اين زمينه انجام مي هد كه پس از مدتي اين پروژه مسكوت مي ماند. اما او برخلاف بعضي از همكارانش، در چنين شرايطي به تخريب زحمات كمال تبريزي در «شهريار» نمي پردازد بلكه با فروتني و دقت كار را دنبال مي كند و مي گويد: «فكر مي كنم چنين نظر سنجي هايي را بايد گذاشت براي پايان كار. البته من موفق به تماشاي قسمت هاي اخير كار نشده ام و بيشتر از همه، منتظرم تا ميانسالي شهريار را ببينم. مشتاقم شهرياري را كه نامدار است و حالا ديگر تخلص اش را هم دارد، از آنجا به بعد را ببينم.»
وي در خصوص نوع كار كمال تبريزي و اين كه پرداخت او در اين روايت چگونه است، ادامه مي دهد:« به هر صورت كار آقاي تبريزي قابل تأمل و تقدير است؛ صرف همين كه به شهريار، اين حافظ زمانه ما پرداخته است. به شاعري كه نه تنها آذربايجان بلكه ايران روي او تعصب دارد. به همين خاطر، من از ايشان تشكر مي كنم كه كار بزرگي كرده است.»
او كه بسيار كنجكاو است تا بداند مخاطبان آذري زبان، چه نظري درباره سريال دارند، خود فيلم هاي متعددي را در منطقه آذربايجان ساخته، پروژه هاي سينمايي ماندگاري چون «اتوبوس»،«ساوالان»،«دمرل»و«ساراي» حاصل تلاش اين كارگردان مراغه اي تبار است. صمدي به واسطه تحقيقاتي كه در زمينه شهريار داشته و به جهت شناختي كه از منطقه دارد، به قول خودش مي خواهد ببيند كه با توجه به بضاعت و معلوماتش از شهريار، عكس العمل دلسوختگان اين شاعر نسبت به تصوير وي چگونه خواهد بود. با اين همه، از اين كه كمال تبريزي اين سريال را ساخته است، ابراز خوشحالي مي نمايد.
حسن فتحي طي اين سال ها نشان داده است كه كارش را در ساختن سريال هاي تأثيرگذار و جذاب، خوب بلد است؛ حال مي خواهد داستان آن مربوط به هر دوراني باشد.
فتحي تجربه سختي را در «مدارصفر درجه» پشت سرگذاشته و چنان خسته است كه شايد تا مدت ها تنها به ديدن نتيجه تلاش همكارانش در ساخت سريال بسنده كند. به همين دليل، سريال هاي شاخص تلويزيون را حتماً از نظر مي گذراند. وي درباره «شهريار» مي گويد:« آقاي تبريزي در كنار يكي دو كار موفق ديگري كه در گذشته داشته اند، در اين سريال نيز به توفيق ديگري دست يافته و به يك شاعر معاصر پرداخته اند. بنده با كنجكاوي و علاقه اين ماجرا را دنبال مي كنم.»
وي درباره انتخاب كمال تبريزي به عنوان گزينه نهايي ساخت اين مجموعه، خاطر نشان مي كند:« آقاي تبريزي شايد يكي از بهترين گزينه ها براي ساخت اين سريال بودند. چون خود ايشان آذري هستند و قطعاً به عنوان كسي كه در آن ديار به دنيا آمده و رشد كرده اند، بيشتر از هر كس ديگري به آئين، رسوم، زبان و فرهنگ آن آشنا هستند. ضمن اين كه تبريزي خودش كارگردان هم هست، آن هم كارگرداني خوش ذوق و با سليقه كه مجموع اين عوامل باعث موفقيت كار شده است.»
فرج الله سلحشور كه سريال «يوسف (ع)» را براي پخش از سال آينده در حال آماده سازي دارد و با ساخت سريالي چون «مردان آنجلس»و تمركز روي موضوعات قرآني، گونه كاري خود را منفك كرده است، بيشتر از شنيده هايش نقل مي كند، چون كمتر توانسته است نتيجه كار كمال تبريزي را ببيند:« به نظر مي رسد كه «شهريار» براي آذري زبان ها نسبت به فارس ها جذاب تر بوده و با توجه به آن مقدار اندكي كه ديده ام، بازي ها، انتخاب شخصيت ها و نوع لهجه خيلي آگاهانه و خوب صورت گرفته، ضمن اين كه صحنه هاي مربوط به دوران مصدق و امثالهم درآن بد در نيامده بود.»
و اما مهدي فخيم زاده كه هم مي نويسد و هم بازي و كارگرداني مي كند، در ساخت سريال براي خودش گونه اي دارد كه اين سال ها به جز او، كمتر كسي به اين نوع استفاده از هنرهاي رزمي و پرداخت ويژه به موضوع پليس و ... توجه نشان داده است. او اهل سرعت و طنز، ورزش و تحرك در كار است. با اين همه، در مورد «شهريار» نظر جالبي دارد:« از شهريار خوشم مي آيد، اگرچه ريتم آرامي دارد، اما از يك نوع ملاحت برخوردار است. مخصوصاً بازي اردشير رستمي كه خيل ساده و صادقانه است و اين نوع اجرا خيلي باورپذير به نظر مي رسد.»
فريدون حسن پور از زمره كارگرداناني است كه اهل به تصوير كشيدن خود زندگي با كمترين بزك هستند؛ با اين همه، چندي پيش قرار بود فيلمي تلويزيوني را با محوريت زندگي شاعره معاصر «پروين اعتصامي» بسازد، اما به علت كمبود بودجه كه باعث مي شد در پرداخت كار، آن طور كه بايد و شايد اتفاق مؤثري نيفتد، ساخت آن را مسكوت گذاشت. وي با وجود حساسيت هايي كه در پرداختن به چهره هاي شناخته شده معاصر دارد، مي گويد:« براي نظر دادن درباره سريالي مانند «شهريار» بايد قدري صبر كرد. در مورد اين جور موضوعات من اساساً فكر مي كنم كه براي پرداختن به هر شاعر، دانشمند و نويسنده ايراني، اگر جدي كار شود، در مورد عامه مردمي كه اهل مطالعه نيستند، همين  سريال هاست كه باعث شناخت عميق آنها از آن شخصيت مي شود و يا باعث مي شود كه بخواهند ديوان شهريار را بگيرند و بخوانند و... »
وي كه مدتهاست ديوان شهريار را در ميان مجموعه شعرهاي مورد مطالعه اش قرار داده، بعضي از اشعار وي را داراي نوعي حس نوستالژيك مي داند؛ به عنوان مثال در شعري كه شهريار براي مادر خود سروده، اين مسأله كاملاً مبرهن است.
فريدون حسن پور در هر اثري، به نوع رابطه با كودك و نوجوان مي انديشد و به همين دليل معتقد است كه كودكي هاي شهريار به خوبي دوران جواني او در نيامده، اما بخش جواني اش، رابطه شهريار با دوست صميمي وي به خوبي كار شده است.»
آنچه در موشكافي حسن پور درباره اين سريال جذاب مي نمايد، اين است كه او افرادي  را مي شناسد كه بعد از پخش اين سريال رفته اند و ديوان اشعار شهريار را خريده اند.  وي اميدوار است با چنين تأثيري كه يك اثر تاريخي و زندگي نامه اي دارد، در پروژه هايي كه به بزرگان علم، ادب و دانش پرداخته مي شود، از كارگردانان بزرگ و كار بلد بخواهند كه مسؤوليت آن را برعهده بگيرند و همچنين هزينه مناسبي را به آن اختصاص دهند. چرا كه چنين آثاري هم ارزشمند خواهند بود و هم ماندگار.
تاريخ انتشار:17/11/86
ساعت انتشار:16:45